Futbola eta buru osasuna: jardunaldi ahaztezina

Atzo Buru Osasunaren aldeko futbol partida jokatu genuen Zaballa espetxeko presoen eta profesionalen artean, eta Athletic Klubeko bi jokalari izan genituen gurekin: Iker Munian eta Aymeric Laporte.

Eskerrak eman nahi dizkiogu Bilboko klubari, bere laguntza eta gertutasunagatik; espetxeko langileei, euren jarreragatik; eta Bilboko Udalari, Eusko Jaurlaritzari, Arartekoari, Bizkaiko Osasun Mentaleko Sareari eta Jaime Tapia magistratuiari eskainitako babesarengatik.

Ekimena Fedeafesek antolatu du Zaballa espetxearen elkarlanarekin.

Athletic Klubak egindako bideoa ikusi

Fedeafesek buru gaixotasuna duten emakumeen jabetzea aldarrikatzen du, diskriminazio “bikoitza” jasaten baitute

  • Euskal federazioaren baitan burututako azterlan baten arabera, emakumeek parte-hartze urria dute gizarte eta, bereziki, lan arloetan

  • Osasun mentaleko arazoak dituzten pertsonen zaintza, batik bat, emakumeek gauzatzen dutela ohartarazi dute, eta emakume zaintzaileei zuzendutako laguntza eta aisialdi baliabideak areagotzeko beharra azpimarratu dute

Buru gaixotasuna duten pertsona eta senide elkarteen Euskadiko federazioak (Fedeafes) “eritasun psikikoa duten emakumeek diskriminazio bikoitza” jasaten dutela ikusarazi nahi du; izan ere, “patologia horien nahiz euren generoaren inguruan estigma soziala” dago. “Denbora luzez, genero-ikuspegia buru osasunarekin loturiko gaietatik baztertua izan” dela nabarmendu dute. Errealitate horren aurrean, Fedeafesek eta bere lau elkarteek (Avifes, Agifes, Asafes eta Asasam) generoa euren jarduera-eremuan pixkanaka lantzen joateko prozesu bati ekin diote, parekidetasunari buruzko ikerketa batetik abiatuz.

Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiken sailak babestutako azterlan horren emaitzek agerian uzten dutenez, Fedeafesek eskaintzen dituen zerbitzu eta programetan gizon kopuru bikoitza dago, emakumeekin alderatuz. Familien papera ere nabarmentzen dute, eta euren sentsibilizazioa landu behar dela diote, “gaixotasun mentala duen senidearen parte-hartze sozialaren garrantziaz jabetzeko, bereziki enpleguaren arloan”. Horrez gain, jakinarazi dute buru osasun arazoa duten emakumeek “ahalduntze-maila baxua” dutela, eta, horrenbestez, zaila egiten zaiela “eskubideak dituztela sinestea”. Emakumeen partaidetza-maila eskasa enpleguaren arloan nabari da gehien.

 

Emakume zaintzaileak

Buru gaixotasuna duten pertsonak zaintzen dituzten emakumeen rola ere aztertzen du ikerlanak, eta familiei zuzendutako zerbitzuetan gehienak emakumezkoak direla nabari da. Hala ere, “azken urteotan gero eta gizonezko zaintzaile gehiago agertzen ari direla antzematen da”. Bestalde, “emakume zaintzaile gehienak sufrimendu handiko egoerak” bizi izan dituztela edo bizitzen ari direla jakinarazi dute, “seme edo alabaren gaixotasunaren errudun direla sentitzen dutelako”.

Azterlanaren arabera, buru gaixotasuna duen pertsona bati etengabe zaintzeak osasun arazoak eragiten dizkie zaintzaileei, eta atsedenaldiak edo zainketa-lanerako laguntzak eskaintzera zuzendutako baliabideak “ez dira nahikoak”.

 

Azterlanaren aholkuak

Fedeafesetik azpimarratu dute buru gaixotasuna duten emakumeen jabekuntzarako tailerrak, ikastaroak eta taldeak antolatu behar direla, euren parte-hartze soziala eta laneratzea ahalbidetzeko, batik bat tradizionalki gizonen esparrua izan diren eta lan-eskaintza zabalagoa duten sektoreetan. Senideei bideratutako prestakuntza-ekintzak ere beharrezkoak dira, nahasmendua duen familiartekoa gehiegi babes dezaten ekiditeko.

Gainera, euskal federaziotik aldarrikatzen dute emakume eta gizonen berdintasuna bultzatzen duten erakundeek euren politiketan kontuan izan ditzatela buru gaixotasuna duten emakumeen behar espezifikoak, eta baliabide eta zerbitzuak kasu horietara egokitzea.

Beste helburuetako bat da “emakume eta gizonezkoen parekidetasuna lantzen duten erakundeak sentsibilizatzea, buru gaixotasuna duten pertsonen zainketarako baliabide publikoak areagotzearen beharraz ohartu daitezen, eta arlo honetan elkarren arteko erantzukizun soziala bultzatzea”.

Zainketarekin loturiko programetan gizonek parte har dezaten sustatzea ere proposatzen dute. Zehazki, gizon taldeak sortzea eta, maskulinitate berrien ikuspegitik, zainketaren etikari lotutako balioak barnera ditzaten bultzatzea planteatzen dute.

 

‘Buru Osasuna eta Emakumea’ kanpaina

Emakumeen sentsibilizazioa eta jabekuntza sustatzeko, ‘Emakumea eta Buru Osasuna’ kanpaina jarri du martxan Fedeafesek. Besteak beste, informazio-liburuxkak landu dituzte, azterlanak hainbat arloen inguruan jasotzen dituen ondorioak eta aholkuak ezagutarazteko. Liburuxkak Euskadin banatu dituzte, baita gizarte-zerbitzuekin, osasunarekin, hezkuntzarekin nahiz enpleguarekin loturiko zenbait erakundetan ere, berdintasunaren alde sentsibilizatzeko.

Kanpaina honen baitan gauzatutako ekintzen barne, zineforum saioa eskaini zuten Zaballako espetxean, martxoaren 2an, gaixotasun psikikoa duten emakumeei eta gainerakoei ahalduntzen laguntzeko. Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiken sailaren nahiz Emakunderen babesa du kanpaina honek.

 

Azterlanaren laburpena kontsultatu

Buru gaixotasuna duten emakumeen kontrako genero-indarkeriaz sentsibilizatzeko kanpaina abian jarri du Fedeafesek

“Buru gaixotasun larria edukitzeak genero-indarkeria sufritzeko arriskua nabarmen areagotzen du eta, aldi berean, horrelako egoerak pairatzeak nahasmendu psikikoa larritu egiten du”, adierazi dute Buru Gaixotasuna duten Pertsona eta Senide Elkarteen Euskadiko Federaziotik (Fedeafes), bihar izango den Genero Indarkeriaren kontrako Nazioarteko Egunaren harira.

Fedeafeseko emakumeen eta gizonen arteko parekidetasun egoeraren diagnostikoa’ izenburudun azterlanean azaldu dute zeintzuk diren bikotekideen edo bikotekide ohien indarkeria jasateko aukerak areagotzen dituzten faktore nagusiak: euren testigantzari sinesgarritasun gutxiago ematea; gabezia emozionalen ondorioz parekideak ez diren harremanetan murgiltzeko joera handiagoa edukitzea; euren burua defendatzeko aukera gutxiago izatea; informazioa eta zerbitzuak eskura izateko zailtasun gehiago izatea, neurri batean gaixotasun beraren eta estigmaren eraginez; eta autoestimu eta onarpen sozial txikiagoa edukitzea, nahasmendua izateak sarritan dakarren gizarte-diskriminazioren ondorioz.

Fedeafesen azterlanak agerian uzten ditu buru osasunaren arloko profesionalek indarkeria-kasuak detektatu eta esku hartzeko dituzten zailtasunak. Prestakuntza nahikorik izan gabe, egoera horiek oharkabean pasa daitezke.

 

NOLA JOKATU

Genero-indarkeriari aurre egiteko bide gisa, “buru gaixotasuna duten emakumeen jabekuntza, prestakuntza eta sentsibilizazioa indartzea” beharrezkoa dela dio Fedeafesek, “indarkeria-egoerak identifikatzeko gai izan daitezen eta ez daitezen kulpadun sentitu”. Zentzu horretan, “bikotekide bortitzaren aukeraketan eragina duten maitasun erromantikoko ereduen berri” emango dute.

Beste lan-ildo bat administrazio publikoekin elkarlanean aritzea da, horrelako kasuak bideratzeko protokoloa lantzearren eta kolektiboko emakumeei zuzendutako zerbitzuak euren behar espezifikoei arreta emateko prestatuta egon daitezen bermatzeko.

Bestalde, Fedeafesek administrazio publikoei eskatzen die gaitz psikikoak dituzten eta genero-indarkeria jasaten duten emakumeengan oinarritutako azterlanak gauzatu ditzan.

 

SENTSIBILIZAZIO LANTEGIAK ZABALLAKO ESPETXEAN

Bortizkeria-egoerak ekidin asmoz, hainbat ekintza antolatu ditu federazioak. Esaterako, buruko gaixotasuna duten eta kartzelan dauden emakumeei zuzendutako tailerrak. Saioak Zaballako espetxean egingo dira azaroaren 26an eta abenduaren 2an eta 9an. Parte-hartzaileek indarkeria-kasuak hautematen ikasiko dute, eta tratu egokian oinarritutako harremanak sortzeko jarraibideak eskainiko dizkie Alicia García Santos genero-berdintasuneko aholkulariak.

Horrez gain, Fedeafesek eskaintzen duen Presondegi Arretarako programaz arduratzen den Haizea de la Llosa psikologoak emakumeen jabekuntza eta autoestimua indartzeko eta emozioen adierazpena hobetzeko saioak zuzenduko ditu.

Halaber, federazioko profesionalei bideratutako prestakuntza-lantegiak antolatu dituzte, genero-indarkeria hautematen ikas dezaten. Gainera, kanpainaren informazio-liburuxkak banatuko dituzte Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politikak sailaren eta Emakunderen laguntzarekin.

 

FEDEAFESen eginkizuna

“FEDEAFESek buru gaixotasuna duten pertsonen eta senideen euskal entitateak biltzen ditu, eta honako helburuak ditu: ikerketa, harremana, ikaskuntza eta berrikuntza sortzea buru gaixotasuna duten pertsonen eta senideen bizi-kalitatea hobetzea xede duten ekimenetan; bizi-kalitatearen ereduaren politikak eta esperientziak bultzatzea eta hedatzea; nahaste psikikoa duten pertsonen eta senideen duintasuna eta eskubideak babestea eta aldarrikatzea; gizartea sentsibilizatzea, foro eta sareetan parte hartzea, eta gaixotasuna daukaten pertsonen eta senideen mesederako politika publikoak aldarrikatzea”

Elkarteak

Laguntzaileak

Kontaktua

Tres Cruces, 14 behea-eskubi. Arza industrialdea. 01400 Laudio - LLodio Araba Tel.: 94 4069430 e-mail: info@fedeafes.org