Fedeafesek baliabide gehiago eskatu ditu buru nahasmendua duten emakumeek jasaten duten indarkeria matxista hautemateko eta biktimei arreta egokia emateko

Indarkeria matxistaren arretarako zerbitzu publikoek buru nahasmendua duten emakumeen berezitasunak aintzat hartzeko beharraz ohartarazi du Fedeafesek. Horregatik, kasu horiek gainditzeko laguntza psikologiko espezializatua eskatzen du, baita koordinazio handiagoa ere osasun mentaleko sarearen, zerbitzu publikoen eta buru nahasmendua duten pertsona eta senide elkarteen artean. 

Buru osasun arazoa duten emakumeek bi edo lau aldiz arrisku gehiago dute bikotekideak edo bikotekide ohiak eragindako indarkeria jasateko, gainerako emakumeekin alderatuz. Hala adierazten du Fedeafesek iaz aurkeztutako ikerlanak. Azterlan horren arabera, gainera, gaixotasun psikiko larria duten emakumeen %80k, noizbait bikote-harremana izan dutenen artean, jasan du indarkeria psikologikoa, fisikoa edo sexuala helduaroan. Gainera, azterlanak egiaztatu duenez, buru gaixotasuna duten eta bikotean indarkeria sufritzen ari diren emakumeen %42k ez du egoera indarkeria moduan identifikatzen. Beste datu batzuen artean, buru gaixotasun larria duten emakumeen %26k haurtzaroan bortxakeria sexuala sufritu duela jakinarazi dute, gainerako emakumeen zifraren (%3,5) oso gainetik. Horrez gain, kezkagarria da kasuen erdian psikiatrak ez dituela hauteman pazienteak azken urtean jasotako tratu txarrak.

Testuinguru horretan, indarkeriari modu integralean heltzea eskatzen du Fedeafesek, profesionalen prestakuntza kontuan hartuz, baita biolentzia-kasuen aurrean esku hartzeko eta deribazioak egiteko protokoloak landuz ere. Era berean, emakumeen babeserako baliabideetan kolektibo honetako andreei harrera bermatzea eskatu die euskal federazioak erakunde publikoei.

Errealitate horri aurre egiteko burutako ekintzen artean, Fedeafesek bultzatutako ‘Emakumea eta buru osasuna‘ kanpaina dago. Ekimen honen barne dago sentsibilizaziora eta kolektiboaren ahalduntzera bideratutako webgunea, baita Facebookeko orria ere. Zentzu horretan, sentsibilizazio eta prestakuntza ekintzak burutzen ditu euskal federazioak arlo profesional anitzetan: indarkeria-kasuen artatzean, gizarte eta osasun zerbitzuetan eta hirugarren sektoreko erakundeetan. Horrez gain, Fedeafeseko eta bere barne dauden elkarteetako profesionalei ere formakuntza eskaintzen die indarkeriaren prebentzio eta hautemateari, maskulinitate berriei eta lengoaia inklusiboari buruz. Buru osasun arazoa duten emakumeei zuzenduriko tailerrak ere antolatzen ditu, indarkeria identifikatzen ikasteko nahiz maitasun erromantikoaren mitoak hautsi eta berdintasuna sustatzeko. Maskulinitate berrien inguruko tailerrak ere egiten dituzte buru osasun nahasmendua duten gizonezkoekin.

Era berean, Espainiako buru osasunaren konfederazioak abiarazi duen #NosotrasSíContamos kanpainarekin bat egin du Fedeafesek. ‘Buru osasuna ez da jipoitzen” lelopean, indarkeria matxistak emakumeen osasun mentalean duen eragina salatzen du, esperientzia pertsonalak oinarritzat hartuz. Gainera, buru osasun arazoa edukitzeak bortxaketak eta eskubideen urratzeak jasateko arriskua biderkatu egiten duela jakinarazi nahi dute. Bideo batean, kolektibo honetako hiru emakumek, horietako bi Fedeafeseko berdintasun arloko kideak, indarkeria matxistak euren bizitzako arlo desberdinetan izan duen eragina kontatzen dute. Etengabeko diskriminazioa eta eskubideen urratzea salatzen dute; esate baterako, ama izateko eskubidea ukatua izatea, giza eskubideen eta Desgaitasuna duten Pertsonen Eskubideei buruzko Nazioarteko Konbentzioaren aurka doana, erabat.

Emakumeenganako indarkeriari buruzko azterlana

Fedeafesek landutako eta Emakundek eta Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiken sailak babestutako azterlanak azaleratu du indarkeria jasatearen eta osasun mentaleko arazo larria izatearen artean harreman nabarmena dagoela. Horrez gain, ezagutarazi dute indarkeriak eragina izan dezakeela, beste faktore batzuekin batera, buruko osasun arazo larriren bat izateko aukeran. Gainera, ohikoa da aldi berean hainbat indarkeria-mota jasatea. Zerbitzu publikoen arteko koordinazio egokia lantzearen alde apustu egiten du euskal federazioak, gainera.

Zentzu horretan, Fedeafesek gogorarazi du 2017an Eusko Legebiltzarrak buru osasunaren aldeko adierazpen instituzionala onartu zuela, talde parlamentario guztien babesarekin. Euskal Ganberak kezka berezia adierazi zuen “genero-indarkeria pairatzen duten eta buru gaixotasuna duten emakumeengatik”. Horregatik, onartutako deklarazioan administrazioei eskatu zien “zain dezatela kolektibo hori” eta “bere beharrei erantzun egokia eman diezaiotela”.

Pasa den azaroaren 18an Eusko Legebiltzarrean egon zen berriro Fedeafes, Diru-sarrerak Bermatzeko eta Inklusiorako Legea buru osasun arazoa duten pertsonen beharretara egokitu dadin eskatzeko. Halaber, ekintza positiboko neurriak har daitezen aldarrikatu zuen buru osasun arazoa duten emakumeei eta bestelako desgaitasunak dituztenei laguntza emate aldera indarkeria matxistaren biktimak direnean, egoera horretatik atera ahal izateko (albistea irakurri).

Kolektiboa hobeto artatzeko proposamenak

Ikerketaren ondorio gisa, genero-ikuspegitik lan egitea proposatu du Fedeafesek. Gainera, emakumeei bideratutako arreta psikologikoko zerbitzuak eta harrera-etxeak buru osasun arazoak dituzten emakumeen beharretara egokitzea eskatu du. Era berean, zerbitzu publikoen arteko koordinazio egokia bermatzearen alde apustu egin du Fedeafesek.
Asafes, Avifes, Agifes eta Asasam elkarteak barne hartzen dituen federazioak urteak daramatza gizartea eta instituzio publikoak errealitate honen inguruan sentsibilizatu nahian. Paraleloki, Fedeafes emakumeak, gizonezkoak eta profesionalak trebatzen ari da egoera honi aurre egin ahal izateko eta genero-indarkeria kasuak sortu baino lehenago antzematen jakiteko.

Profesionalak sentsibilizatzeko gida

Buru gaixotasuna duten emakumeekin lan egiten duten profesionalak sentsibilizatzeko gida landu du Fedeafesek. Dokumentu horretan indarkeriaren biktimen eta osasun mentaleko arazoen arteko konexioez ere ohartarazten dute. Zehazki, kasu askotan indarkeria dago patologiaren beraren oinarrian eta, gainera, nahasmendua duten pertsonek arrisku gehiago dute biolentziaren biktima izateko.

Gidaliburua lagungarria da indarkeria-egoera horiek detektatzeko gizarte eta osasun zerbitzuetan zein buru gaixotasuna duten pertsonekin lan egiten duten elkarteetan. Tratu txarrak hautemanez gero, nola jokatu jakiteko jarraibideak ere jasotzen ditu dokumentuak.

Diru-Sarrerak Bermatzeko eta Inklusiorako lege-proposamenak buru osasun arazoa duten pertsonei nola eragiten dien azaldu du Fedeafesek Eusko Legebiltzarrean

75341285_2433790726880182_960853397513175040_o

Eusko Legebiltzarrean, Enplegu, Gizarte Politika eta Gazteria Batzordean, izan da Fedeafes Diru-Sarrerak Bermatzeko eta Inklusiorako lege-proposamenari ekarpenak egiteko.

Buru osasun arazoa duten pertsonen errealitatea mahai gainean jarri du Fedeafesek, eta araudi honen aplikaziotik sor daitezkeen zailtasunak azpimarratu ditu. Gainera, Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta edota Pentsiodunentzako Errenta Bermatua eskuratzeko garaian, buru nahasmendua duten pertsonen bereizgarritasunak kontuan har ditzatela eskatu du.

Horrez gain, euskal federazioak ekintza positiboko neurriak har daitezen aldarrikatu du buru osasun arazoa duten emakumeei eta bestelako desgaitasunak dituztenei laguntza emate aldera indarkeria matxistaren biktimak direnean, egoera horretatik atera ahal izateko.

Fedeafesek laguntza eta baliabideak eskatu ditu suizidioari aurre egiteko

Foto de familia Día Mundial Salud Mental
  • Bi egunean behin pertsona batek bere buruaz beste egiten du Euskadin. Datu hau eman du gaur goizean Fedeafesek Laudioko Kasinoan burututako ekintza instituzionalean, Buru Osasunaren Nazioarteko Egunaren harira
  • Mª Angeles Arbaizagoitiak suizidioaren zeharkako arreta eskatu du, “prebentzioa, detekzioa, diagnostikoa, tratamendua eta zaintza jarraitua” kontuan hartzen dituen arreta 
  • Buru osasun arazoa duten pertsona eta senide elkarteen Euskadiko federazioak suizidioa saihestu daitekeela azpimarratu du, baita “gaiari buruz naturaltasunez hitz egiten eta sufritzen duenari entzuten bizitzak salba daitezkeela” adierazi ere 

Buru gaixotasuna duten pertsona eta senide elkarteen Euskadiko federazioak (Fedeafes) suizidioaren prebentziorako eta arretarako baliabide egokiak nahiz buru nahasmendua duten pertsonentzako eta senideentzako laguntza psikologikoa eta medikoa eskatu ditu gaur Laudioko Kasinoan egindako ekitaldi batean. ‘Bizitzarekin bat egin’ lelotzat duen Buru Osasunaren Nazioarteko Egunaren harira, Fedeafeseko presidente Maria Angeles Arbaizagoitiak, euskal elkarteetako ordezkariak ondoan zituela, kolektiboaren beharrak aldarrikatu ditu Udaleko, Arabako Foru Aldundiko eta Eusko Jaurlaritzako ordezkarien aurrean.

Fedeafeseko presidente Arbaizagoitiak suizidioaren zeharkako arreta eskatu du, “prebentzioa, detekzioa, diagnostikoa, tratamendua eta zaintza jarraitua” kontuan hartuko duen arreta, alegia, eta “osasun publikoko osasun arazo larri” honi buruzko zifra kezkagarriak eman ditu: 2017 urtean, 182 pertsonak egin zuten euren buruaz beste Euskadin, heriotza bat bi egunean behin. Gainera, suizidioen %90ean pertsonak buru osasun arazoa du, nahiz eta kasuen %70ean historia klinikork ez izan buru osasunaren sarean eta hildakoen %46k ez jakin buru nahasmendua arazoa zuela.

Zifrak onak ez badira ere, Arbaizagoitiak suizidioa saihestu daitekeela nabarmendu du, baita “gaiari buruz naturaltasunez hitz egiten eta sufritzen duenari entzuten bizitzak salba daitezkeela” adierazi ere. Izan ere, bere hitzetan, “kasu gehienetan jendeak ez du heriotza bilatzen, sufrimendu psikikoaz eta itxaropen faltaz libratu nahi du”. Hori dela eta, suizidioaren prebentziorako baliabideak exijitu ditu, baita suizidatu diren pertsonen senideei berehalako laguntza ematea ere.

Eusko Jaurlaritzako Gizarte Politiketako sailburuorde Lide Amilibia Bergaretxek Euskadiko Suizidioaren Prebentziorako Estrategiak suposatuko duen hobekuntza nabarmendu du, suizidioaren “prebentzioa, esku-hartzea eta ondorioak kontuan hartuko dituen ikuspegia” baitu, suizidatzeko arriskuan dauden pertsonen detekziotik hasita suizidio-saiakera batetik irteten diren pertsonen zaintza eta senideen laguntzaraino. Amilibiaren hitzetan, gaur goizeko ekitaldiei esker “suizidio hitza iluntasunetik irteten hasi da”.

Estrategia honen inguruan hitz egin du Eusko Jaurlaritzako Administrazio eta Finantziazio Sanitarioko sailburuorde Fatima Ansotegi Elordik. Sailburuordeak elkarteek, gizarteak eta erakundeek elkarlanean garatutako proiektua goraipatu du, suizidioari aurre egiteko 57 neurri biltzen baititu 9 eremu ezberdinetan ezarriak izateko. Ansotegik suizidioaren tabuaren aurka egitearen garrantzia azpimarratu du eta, zentzu honetan, “estigmaren orbanari aurre egiteko estrategia” martxan jarriko dutela iragarri du, Fedeafesen eta buru nahasmendua duten pertsonen parte-hartzea izango duen eragile anitzeko mahai baten bitartez.

Laudioko alkate Ander Añibarrok aitortu du gizarteak ez duela dagokion seriotasunez eta garrantziaz jorratzen suizidioaren gaia eta instituzioek euren esku dituzten baliabide guztiak arazo hau konpontzera bideratu beharko lituzketela gaineratu du.

Bestalde, Arartekoaren ondoko Julia Hernandezek nazioartean urtero 800.000 pertsona hiltzen direla gogorarazi du, “hiri oso bat”, eta “isilpeko zifra” dela gehitu du, heriotza mota honek duen estigmaren ondorioz. Hernandezek nabarmendu duenez, gizarte zibila eta Fedeafes bezalako kolektiboak dira suizidioaren tamainako arazo potoloei aurre egiteko politika publikoak bultzatzen dituztenak, eta gai honekin erlazionaturiko zenbait eskakizun aipatu ditu: Suizidioaren Prebentziorako Estatu mailako Plana burutzea, buru osasunaren arreta hobetzea lehen mailako arretan edo buru osasunarekin erlazionaturiko zerbitzuak hobetzea, besteak beste.

Arabako Foru Aldundiko Gizarte Zerbitzuetako zuzendari Ana Belen Oterok euskal elkarteek sentsibilizazioaren eta kontzientziazioaren alde egiten duten “ezinbesteko lana” goraipatu du. Zentzu horretan, “buru osasun arazoak isolamendua eta bazterketa eragin beharko ez luketen zaurgarritasun seinale direla” adierazi du, eta Euskadiko Suizidioaren Prebentziorako Estrategiak irekitako zenbait bide itxaropentsu aipatu ditu.

Adierazpenaren irakurketa eta ekitaldi sinbolikoa

Ekitaldiaren ostean, Fedeafeseko buru nahasmendua duten pertsonen batzordeko kideek Buru Osasunaren Nazioarteko Egunaren adierazpena irakurri dute. Ondoren, bertaratuak parkera atera dira ekitaldi sinbolikoan parte hartzera: zuhaitza landatu dute “bizitzarekin bat egiteko”, aurtengo leloaren harira, eta aurreskuaz eta ‘Los arlotes’ abesbatzaren musikaz gozatu dute. Elkartasun bazkarira joan aurretik, ‘besarkadak’ emateko marko gisa erabili den photocallean argazkiak ateratzeko parada izan dute.

FEDEAFESen eginkizuna

“FEDEAFESek buru gaixotasuna duten pertsonen eta senideen euskal entitateak biltzen ditu, eta honako helburuak ditu: ikerketa, harremana, ikaskuntza eta berrikuntza sortzea buru gaixotasuna duten pertsonen eta senideen bizi-kalitatea hobetzea xede duten ekimenetan; bizi-kalitatearen ereduaren politikak eta esperientziak bultzatzea eta hedatzea; nahaste psikikoa duten pertsonen eta senideen duintasuna eta eskubideak babestea eta aldarrikatzea; gizartea sentsibilizatzea, foro eta sareetan parte hartzea, eta gaixotasuna daukaten pertsonen eta senideen mesederako politika publikoak aldarrikatzea”

Elkarteak

Laguntzaileak

Kontaktua

Tres Cruces, 14 behea-eskubi. Arza industrialdea. 01400 Laudio - LLodio Araba Tel.: 94 4069430 e-mail: info@fedeafes.org