Pandemia garaian buru osasunaren aldeko inbertsioa indartzeko beharra helarazi dio Fedeafesek Eusko Jaurlaritzari

Fedeafeseko ordezkaritza bat Eusko Jaurlaritzako Osasuneko eta Gizarte Politiketako sailburuekin, Gotzone Sagarduirekin eta Beatriz Artolazabalekin, elkartu da gaur, urriak 21, osasun mentaleko arazoak dituzten pertsonen kolektiboaren beharrak helarazteko.

Buru osasuneko arazoak dituzten pertsona eta senide elkarteen Euskadiko federazioko presidente Mª Ángeles Arbaizagoitiak pandemiak gizartearen buru osasunean dituen ondorioekiko kezka ezagutarazi die arduradun instituzionalei. “Egungo egoerak eragin zuzena du osasun, gizarte, ekonomia eta lan arloetan, baita eremu pertsonalean ere, eta horrek kalteak sor ditzake osasun mentalean, bai aurretik arazoren bat zuten pertsonengan eta bai nahasmenduren bat garatzeko arriskuan daudenengan”, jakinarazi du. Inpaktu horren ondorioz, antsietate, beldur, bakardade, gizarte-urruntze, ziurgabetasun eta estres mailek gora egin dute azken hilabeteetan.

Hortaz, buru osasunaren aldeko inbertsioa indartzea eskatu du Fedeafesek. “Baliabide berdinekin ezin diegu ezohiko egoerei aurre egin, baldin eta beste arreta-zerbitzu batzuen kalitatea gutxitzen ez badugu; eta horiek ere behar-beharrezkoak dira”, baieztatu du Arbaizagoitiak.

Pandemiak osasun mentalean duen eraginaren zifrak oraindik eskuragarri ez dauden arren, Osakidetzak argitaratutako azken datuen arabera, bi egunetik behin pertsona batek bere buruaz beste egiten du Euskadin, eta gizonen % 9k eta emakumeen % 17k antsietate edota depresio sintomak dituzte.

Fedeafeseko presidenteak azken hilabeteotan buru osasuneko profesionalek egindako lana ere azpimarratu du. “Bizitzea egokitu zaigun garai honetan, zalantzarik gabe, lehen jarduera-lerroan egon diren osasun-arloko profesionalen, supermerkatuetako, garbiketako, egoitzetako langileen eta abarren lan handia nabarmendu dugu, baina beste sektore batzuen lana ere funtsezkoa izan da, hala nola buru-osasuneko profesionalena, ikusgaitasun gutxiago eman bazaie ere”.

“Pertsona askok aurrera egin ahal izan dute gure elkarteek emandako laguntzari esker; izan ere, beren ekintza birmoldatu eta eraldatu egin dute, pertsonei pandemiaren unerik okerrenetan laguntzeko. Gaur egun ere, beren zerbitzua segurtasun-neurri guztiekin eta kalitatezko arretarekin eskaintzen jarraitzen dute”, nabarmendu du. Horrez gain, familiek itxialdi-uneetan duten ezinbesteko babes-funtzioaz mintzatu da.

Fedeafeseko presidente izateaz gain, Asasam elkarteko (Aiarako bailara) lehendakaria ere bada Mª Ángeles Arbaizagoitia, eta berekin batera izan dira Eusko Jaurlaritzako bileran Vicente Areta, Agifeseko lehendakaria (Gipuzkoa); Mª del Carmen Arroyo Santamaría, Asafeseko lehendakaria (Araba); Edurne Solupe, Avifeseko zuzendaritza-batzordeko kidea (Bizkaia); Mª Isabel García, Fedeafeseko Lehen Pertsonan Batzordeko ordezkari eta Emakumearen Berdintasunerako Arloko kidea, eta Mª José Cano, Fedeafeseko gerentea.

 

“Urruntze sozialak ez zaitzala isolatu”

Gizarte-urruntze garaietan buru osasuna zaintzearen garrantziaz ere ohartarazi du Fedeafesek. Euskadiko Federazioak ‘Ondoan gaituzu. Urruntze sozialak ez zaitzala isolatu’ sentsibilizazio-kanpaina jarri du berriki abian, Eusko Jaurlaritzako Gizarte Politiken sailaren laguntzarekin. Egungo pandemia-egoerak eragin dezakeen isolamendua hausteko helburua du ekimenak, testuinguruaren ondorioz agertu edo indartutako antsietate edo depresio sintomak dituzten pertsonak laguntza eskatzera animatuz.

Egoera soziosanitarioak larriagotzen dituen buru osasuneko arazoei aurre egiteko, Fedeafesek babesa bilatzera bultzatzen ditu beharra duten pertsonak, gertuen duten elkartera hurreratuz: Agifes (Gipuzkoa), Asafes eta Asasam (Araba), eta Avifes (Bizkaia).

Fedeafeseko elkarteek laguntza eskaintzen diete mota horretako esperientziak bizi dituzten pertsona eta familiei. “Garrantzitsua da gizartea kontzientziatzea; ondoez psikikoa duten pertsonei laguntza eman behar zaie, batez ere, ziurgabetasun-garai hauetan, oso zaila baita gaizki dagoenarentzat egoerari bakarrik aurre egitea. Laguntza duzula jakiteak aurrera egiteko motibazioa ematen dizu”, adierazi du Arbaizagoitiak.

Pandemiak ondorio garrantzitsuak ditu osasunean, gizartean, ekonomian, lanean eta pertsonengan, eta faktore horiek eragin zuzena eta garrantzitsua dute biztanleriaren buru osasunean, bai aurretik osasun arazoren bat zuten pertsonengan, bai arazo hori garatzeko arriskuan daudenengan. Antsietatea, beldurra, bakardadea, distantzia soziala, murriztapenak, estresa eta ziurgabetasuna handitu egin dira azken hilabeteetan.

Gizarte-urruntze garaietan buru osasuna zaintzearen garrantziaz ohartarazi du Fedeafesek

 
 
  • Buru osasuneko arazoak dituzten pertsona eta senide elkarteen Euskadiko Federazioak ‘Ondoan gaituzu. Urruntze sozialak ez zaitzala isolatu’ sentsibilizazio-kanpaina jarri du abian, gaur egungo egoerak pertsonengan sor ditzakeen isolamendua eta ondorio psikologikoak saihesteko, hala nola antsietatea eta depresioa.
  • Urriaren 10ean ospatzen den Buru Osasunaren Nazioarteko Eguna dela eta, Fedeafesek bat egin du Estatuko buru osasunaren konfederazioaren aldarrikapenekin. Besteak beste, buru osasunean inbertitzeko premia helarazi nahi die erakunde publikoei, eta herritarren beharrei erantzuteko baliabide eta profesional kopuru nahikoa bermatzeko eskatu diete.

Gizarte-urruntze garaietan buru osasuna zaintzearen garrantziaz ohartarazi du Fedeafesek. Osasun mentaleko arazoak dituzten pertsona eta senide elkarteen Euskadiko Federazioak ‘Ondoan gaituzu. Urruntze sozialak ez zaitzala isolatu’ sentsibilizazio-kanpaina jarri du abian, urriaren 10ean ospatzen den Buru Osasunaren Nazioarteko Egunaren harira. Ekimen honen helburua da, hain zuzen, egungo pandemia-egoerak eragin dezakeen isolamendua haustea, testuingururen ondorioz agertu edo indartutako antsietate edo depresio sintomak dituzten pertsonak laguntza eskatzera animatuz.

Egoera soziosanitarioak larriagotzen dituen buru osasuneko arazoei aurre egiteko, Fedeafesek laguntza bilatzera bultzatzen ditu beharra duten pertsonak, gertuen duten elkartera hurreratuz: Agifes (Gipuzkoa), Asafes eta Asasasam (Araba), eta Avifes (Bizkaia).

Halaber, Fedeafesek bat egin du Estatuko buru osasuneko konfederazioak antolatutako kanpainarekin, ‘Buru osasuna eta ongizatea, lehentasun globala’ goiburupean. Estatuko elkarte-mugimenduak buru osasunean inbertitzeko premia helarazi nahi die erakunde publikoei, baita herritarren beharrei erantzuteko baliabide eta profesional kopuru nahikoa aldarrikatu ere. Garrantzitsua da gogora ekartzea Estatuan desabantaila-egoera dagoela buru osasuneko baliabideei dagokienez; izan ere, Psikologia Klinikoko profesionalen ratioa (6) Europako batez bestekoa (18) baino hiru aldiz txikiagoa da 100.000 biztanleko.

Bestalde, OMEren arabera, lau pertsonatik batek buru osasuneko arazoa izan du, dauka edo izango du, eta aurreikuspenen arabera, 2030 urterako mota horretako patologiak izango dira ezgaitasun arrazoi nagusietarikoa munduan. Gainera, Osakidetzak emandako datuen arabera, bi egunetik behin pertsona batek bere buruaz beste egiten du Euskadin, eta gizonen % 9k eta emakumeen % 17k antsietate edota depresio sintomak dituzte.

Pandemiak ondorio garrantzitsuak ditu osasunean, gizartean, ekonomian, lanean eta pertsonengan, eta faktore horiek eragin zuzena eta garrantzitsua dute biztanleriaren buru osasunean, bai aurretik osasun arazoren bat zuten pertsonengan, bai arazo hori garatzeko arriskuan daudenengan. Antsietatea, beldurra, bakardadea, distantzia soziala, murriztapenak, estresa eta ziurgabetasuna handitu egin dira azken hilabeteetan.

Fedeafeseko elkarteek laguntza eskaintzen diete mota horretako esperientziak bizi dituzten pertsona eta familiei, koronabirusaren aurkako segurtasun-neurri guztiak betez. Mari Ángeles Arbaizagoitia federazioko presidenteak dioenez, “garrantzitsua da gizartea kontzientziatzea; ondoez psikikoa duten pertsonei laguntza eman behar zaie, batez ere, ziurgabetasun-garai hauetan, oso zaila baita gaizki dagoenarentzat egoerari bakarrik aurre egitea. Laguntza duzula jakiteak aurrera egiteko motibazioa ematen dizu”. Euskal federazioak azpimarratu nahi du bere elkarteek konfinamendu-asteetan egin duten arreta-lan handia, eta nabarmendu nahi du gaur egun lan berbera egiten jarraitzen dutela buru osasuneko arazoak dituztenei eta senideei ahalik eta zerbitzurik onena eskaintzeko.

Txostena irakurri

Pandemia garaian suizidioa prebenitzeko esfortzu handiagoa eskatu die Fedeafesek erakundeei

Bi egunetik behin, pertsona batek bere buruaz beste egiten du Euskadin, eta COVID-19aren ondorioz heriotza-kopuruak gora egingo duenaren beldur da buruko osasun arazoa duten pertsona eta senide elkarteen euskal federazioa.

Pandemia garaian suizidioa prebenitzeko esfortzu handiagoa eskatu die Fedeafesek erakundeei. Bi egunetik behin, pertsona batek bere buruaz beste egiten du Euskadin, eta bigarren heriotza-kausa da 15 eta 29 urte arteko gazteen artean. Adineko pertsonak ere arrisku-kolektibo garrantzitsua dira. Gainera, COVID-19ak eragindako zauri psikologikoen, itxialdien eta normaltasun berriaren ondorioz, heriotza-kopuruak gora egingo duenaren beldur da buruko osasun arazoa duten pertsona eta senide elkarteen euskal federazioa.

Testuinguru korapilatsu honetan, Fedeafesek beharrezkoa deritzo suizidioaren arazoari irmotasunez heltzea, prebentzioan, detekzioak, diagnostikoan, tratamenduan eta zaintzaren jarraitasunean oinarrituz. Era berean, euskal federazioaren presidente María Ángeles Arbaizagoitiak jakinarazi du suizidioa prebenitu daitekeela eta “gaiaz naturaltasunez hitz egin eta sufritzen ari denari entzuteak bizitzak salba ditzakeela”.

Irailaren 10ean, Suizidioa Prebenitzeko Nazioarteko Eguna dela eta, arazo hau prebenitzeko baliabide egokiak eskatu ditu Fedeafesek, baita buru osasun arazoak dituzten pertsonei eta haien senideei laguntzeko ere, alderdi psikologikoa nahiz medikoa kontuan hartuz. Izan ere, estatistiken arabera, buruaz beste egiten duten pertsonen % 70 inguruk osasun mentaleko arazoren bat zuen, eta horietako asko ez zekien nahasmendua zuenik. Bestalde, horrelako egoera baten aurrean sufrimendu handia jasaten dute ingurukoek, eta, hortaz, “familiei babes psikologikoa ematea beharrezkoa” dela uste du Fedeafesek. 2019an suizidioaren prebentzio-estrategia onartu zuen Eusko Jaurlaritzak, eta berau “garatzen jarraitu” behar dela azpimarratu du federazioak, “pertsona oro prebentzioan aliatua izan dadin, eta ez soilik adituak”, gaineratu dute.

Datuak

Suizidioa lehen kanpo heriotza-kausa da Euskadin (ez naturala), beste heriotza-arrazoi bortitzen gainetik; trafiko istripuak kasu.

Azken hamar urteotan, Osakidetzaren datuen arabera, 1.500 pertsonatik gora suizidatu dira EAEn; 169 pertsona urtero, bataz beste. Kasuen % 55 Bizkaian gertatzen dira; % 33, Gipuzkoan, eta gainerako % 12a Araban, gutxi gorabehera. Zehazki, 145 pertsona hil ziren horrela iaz (116 gizonezko eta 29 emakumezko).

Hain zuzen, aipagarria da gizonezkoen suizidio-kasuak emakumezkoen hirukoitza direla; norbere burua hiltzeko saiakerak, aldiz, maizagoak dira andreen artean.

Suizidioa prebenitu badaiteke ere, zifrak ez dira asko aldatzen urtetik urtera. Ez da gauza bera gertatzen ekidingarriak diren heriotza-kausa nagusietariko batekin; hau da, trafiko istripuekin. Izan ere, hilkortasuna nabarmen murriztu ahal izan da estatu-mailan gauzatutako prebentzio kanpainei eta gizarte osoaren ahaleginari esker.

Buru osasun arazoen inguruko informazioa edo laguntza behar duten pertsonek Fedeafesen barne dauden elkarteetara jo dezakete: Agifes (Gipuzkoan), Asafes (Araban), Asasam (Aiarako bailaran) eta Avifes (Bizkaian).

FEDEAFESen eginkizuna

“FEDEAFESek buru gaixotasuna duten pertsonen eta senideen euskal entitateak biltzen ditu, eta honako helburuak ditu: ikerketa, harremana, ikaskuntza eta berrikuntza sortzea buru gaixotasuna duten pertsonen eta senideen bizi-kalitatea hobetzea xede duten ekimenetan; bizi-kalitatearen ereduaren politikak eta esperientziak bultzatzea eta hedatzea; nahaste psikikoa duten pertsonen eta senideen duintasuna eta eskubideak babestea eta aldarrikatzea; gizartea sentsibilizatzea, foro eta sareetan parte hartzea, eta gaixotasuna daukaten pertsonen eta senideen mesederako politika publikoak aldarrikatzea”

Elkarteak

Laguntzaileak

Kontaktua

Tres Cruces, 14 behea-eskubi. Arza industrialdea. 01400 Laudio - LLodio Araba Tel.: 94 4069430 e-mail: info@fedeafes.org